Օրացույց

Հեղինակի որոնում

Ա | Բ | Գ | Դ | Ե | Զ | Է | Ը | Թ | Ժ | Ի | Լ | Խ | Ծ | Կ | Հ | Ձ | Ղ | Ճ | Մ | Յ | Ն | Շ | Ո | Չ | Պ | Ջ | Ռ | Ս | Վ | Տ | Ր | Ց | ՈՒ | Փ | Ք | Օ | Ֆ

Նորություններ

Հայոց ցեղասպանության ատլասի կազմման աշխատանքներին մասնակցել են ԵՊՀ պատմության, աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետների ներկայացուցիչները, Հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտի (ՀՀԻ) աշխատակիցները, ինչպես նաև օժանդակել է Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտը: Ատլասի գլխավոր խմբագիրը ԵՊՀ ռեկտոր, պատ. գիտ. դոկտոր, պրոֆեսոր Արամ Սիմոնյանն է:

 

«Ատլասի հրատարակումը ինքնանպատակ չի եղել: Մենք ցանկանում էինք հնարավորություն տալ օտարալեզու, այս դեպքում՝ անգլալեզու հետազոտողներից զատ՝ նաև ատլասով և խնդրով հետաքրքրվող մարդկանց, պաշտոնական ատյաններին ունենալու այսպիսի աշխատություն: Առաջիկայում ակնկալում ենք ատլասը հրատարակել նաև այլ օտար լեզուներով, որովհետև այն բավականին մատչելի և թիրախավորված աշխատություն է: Խիստ մասնագիտական գիտելիքներ ունենալ պետք չեն ատլասում շատ բաներ հստակ և փաստարկված տեսնելու համար»,- նշեց ՀՀԻ փոխտնօրեն, պատմ. գիտ. թեկնածու Մհեր Հովհաննիսյանը:

 

 

Սահմանափակ քանակությամբ հրատարակված ատլասում ներկայացված են Հայոց ցեղասպանությանն առնչվող տարբեր հարցեր և պատմական իրադարձություններ՝ Հայկական լեռնաշխարհը՝ որպես հայ ժողովրդի բնօրրան, հայ-թուրքական պատերազմ, համիդյան կոտորածներ, արևելահայերի կոտորածներ և մայիսյան հաղթանակներ, Բաքվի հայերի կոտորած, մշակութային եղեռն, Սփյուռքի ձևավորում և այլն: Ատլասում ներառված են նաև պայմանագրեր, փաստաթղթեր և նկարներ: Զուգահեռաբար ներկայացվում է նաև հայերի դերը Օսմանյան կայսրությունում և Ռուսական կայսրությունում: Ատլասի վերջին հատվածում անդրադարձ կա նաև Ցեղասպանության միջազգային ճանաչմանն ու դատապարտմանը:

 

Մյուս աշխատությունը, որը ներկայացվեց հանրությանը, Օսմաներենի բուհական դասագիրքն է: Նախացեղասպանության և ցեղասպանության փուլում փաստաշրջանառությունն իրականացվել է օսմաներենով: Հենց այս հանգամանքն է խթանել Օսմաներենի դասագրքի հրատարակումը՝ այդ ժամանակաշրջանի հետազոտությունները առավել արդյունավետ ներկայացնելու նպատակով:

 

 

Թե՛ Օսմանյան կայսրությունում, թե՛ Թուրքիայի Հանրապետությունում քիչ չեն եղել ազգությամբ հայ օսմանագետներ և լեզվաբաններ: Այնուամենայնիվ, հայաստանյան իրականության մեջ առաջին անգամ է հրատարակվել և ընթերցողների, ուսանողների դատին ներկայացվել Օսմաներենի բուհական դասագիրք:

 

Շնորհանդեսին ներկա էին նաև Օսմաներենի բուհական դասագրքի հեղինակային խմբի անդամները՝ ՀՀԻ հայ-օսմանական առնչությունների բաժնի աշխատակիցներ պատմ. գիտ. թեկնածու, պրոֆեսոր Ալեքսանդր Սաֆարյանը, բան. գիտ. թեկնածու Լուսինե Սահակյանը բան. գիտ. թեկնածու Անի Սարգսյանը:

 

«Նորանկախ Հայաստանում, ԵՊՀ-ում և հատկապես ՀՀԻ-ում հսկայածավալ աշխատանքներ են տարվել օսմաներենի ուսումնասիրության և դասագրքաստեղծ գործունեության ասպարեզում: Օսմաներենի դասագրքի կարևորությունը ակնհայտ էր հայաստանյան բուհերում և սփյուռքահայ գաղութներում»,- նշեց Ալեքսանդր Սաֆարյանը:

 

Հավելենք, որ աշխատանքներ են տարվում օսմաներենին առնչվող հաջորդ գրքի հրատարակման ուղղությամբ, որը կլինի ավելի ծավալուն աշխատություն:

 

Տեղեկացնենք նաև, որ «Հայոց ցեղասպանության ատլասը» և «Օսմաներենի դասագիրքը» հրատարակվել են ԵՊՀ հրատարակչության կողմից:

Հետազոտություններն իրականացվել են Կենսաքիմիայի, մանրէաբանության և կենսատեխնոլոգիայի ամբիոնին տրամադրված դրամաշնորհի շրջանակում: Մեզ հետ զրույցում ամբիոնի դոցենտ Հովիկ Փանոսյանը փաստեց, որ դրամաշնորհը տրամադրել է Նորվեգիայի արտաքին գործերի նախարարությունը. «Այն իր մեջ ներառում է ինչպես եվրոպական, այնպես էլ կովկասյան, միջինասիական ու ասիական մի շարք երկրներ: Դրամաշնորհային ծրագրում ընդգրկված են նաև արտաքին գործընկերներ, որոնք ներկայացնում են ԱՄՆ-ն»:

 

Հովիկ Փանոսյանը ասաց նաև, որ դրամաշնորհը ԵՊՀ-ում գործում է արդեն մեկ տարի. «Սա միտված է մասնակից երկրների միջև գիտահեն և կրթական ցանց ստեղծելուն: Նորվեգական կողմի ղեկավարը պրոֆեսոր է, ով բազմիցս եղել է մեր համալսարանում և դասախոսություններ կարդացել: Ոչ եվրոպական կողմի համակարգողն էլ ես եմ»:

 

«Ցանցի կարևորությունը Հայաստանի, մասնավորապես ԵՊՀ-ի համար այն է, որ այստեղ մենք դառնում ենք ոչ միայն գիտություն սպառող կամ գիտություն ներմուծող երկիր, այլև փորձում ենք դառնալ գիտություն արտահանող երկիր: Եվրոպական առաջադեմ միտքը մենք յուրացնում ենք, հետո փորձում ենք հասնել այդ մակարդակին ու փոխանցել այն երկրներին, որոնք դրա կարիքն ունեն: Այս ցանցում ԵՊՀ-ն կենտրոնական դեր է ստանձնել Եվրոպայից Չինաստան և հակառակ ուղղությամբ գիտական նոր արդյունքները փոխանցելիս»,- պարզաբանեց դոցենտը:

 

Դրամաշնորհը մագիստրոսներին և ասպիրանտներին փորձի փոխանակում իրականացնելու հնարավորություն է տալիս: ԵՊՀ-ն այս ծրագրի շրջանակում այսօր հյուրընկալել էր Տաջիկստանի ազգային համալսարանի բիոտեխնոլոգիայի կենտրոնի տնօրեն Խուրշեդա Բոբոջանովային և կենտրոնի երկու ասպիրանտներին, իսկ ԵՊՀ ասպիրանտներ Անի Սաղաթելյանը, Պարգև Հովհաննիսյանը և մագիստրոս Անի Ազարյանն արդեն վերադարձել են Նորվեգիայի Բերգենի համալսարանից, որտեղ երեք ամիսների ընթացքում իրականացրել են գիտական հետազոտություններ:

 

 

Միջոցառման ընթացքում և՛ արտասահմանյան հյուրերը, և՛ ԵՊՀ ուսանողները ներկայացրին իրենց գիտական աշխատանքների արդյունքները:

 

Տաջիկստանի ազգային համալսարանի բիոտեխնոլոգիայի կենտրոնի տնօրեն Խուրշեդա Բոբոջանովան փաստեց, որ ծրագիրը մեծապես խթանում է իրենց համալսարանի երիտասարդ կադրերի տեսական և գործնական գիտելիքների զարգացումը. «Ես շատ ուրախ եմ այս համագործակցության համար: Այն բավականին արդյունավետ է: Մենք այստեղ շատ բան հասցրինք սովորել, հատկապես գործնական աշխատանքներ իրականացնելիս: Ճիշտ է, մեզ մոտ դեռ համապատասխան տեխնիկա չկա, բայց հուսով եմ, որ առաջիկայում այդ բացն էլ կլրացնենք»:

 

Հովիկ Փանոսյանն էլ հավելեց, որ այս ծրագրի շրջանակում կկազմակերպվեն նաև այլ միջոցառումներ, որոնք նույնպես կնպաստեն փորձի փոխանակմանը և արդյունավետության բարձրացմանը:

Ֆակուլտետի պրոֆեսորադասախոսական կազմի ներկայացուցիչներին և գիտաժողովի մասնակիցներին ողջունեց դեկան Գագիկ Ղազինյանը, ով նշեց, որ գիտաժողովի նպատակն է ամփոփել անցած ուստարվա ընթացքում ֆակուլտետի կողմից իրականացված գիտական գործունեության արդյունքները:

 

«Հիրավի, այս միջոցառումն արդարացված է, քանի որ ներկայացված նյութերը բարձր մակարդակով են պատրաստված և իրենց նշանակությամբ ու արժեքով ավելի լավ  որակ ունեն, քան շատ պարբերականներում հրատարակված զեկուցումները»,- ասաց ֆակուլտետի դեկանը և հավելեց, որ գիտաժողովին հիմնականում մասնակցում են երիտասարդ մասնագետները, ովքեր բավականին լուրջ են վերաբերվում իրենց հետազոտություններին:

 

Իրավագիտության ֆակուլտետի պրոֆեսորադասախոսական կազմի տարեկան գիտաժողովին ներկայացված զեկուցումների թեմատիկան բավականին ընդգրկուն էր՝ սահմանադրականության սիստեմատեխնիկա, կայուն ժողովրդավարությունն արդի սահմանադրաիրավական մտածողության համատեքստում, մշակութային ժառանգության պահպանման ոլորտում միջազգային իրավական պատասխանատվություն և այլն:

 

ԵՊՀ և Արցախի պետական համալսարանի ներկայացուցիչներն անդրադարձել էին իրավագիտության տարբեր ոլորտների հիմնախնդիրներին՝ ներկայացնելով վերլուծություններ և վիճակագրական տվյալներ:

 

Պետության և իրավունքի տեսության ու պատմության ամբիոնի դոցենտ Տարոն Սիմոնյանի «Իրավաբանի գործնական մարտահրավերները XXI դարում. արհեստական բանականություն» զեկուցման հիմնական շեշտադրումը արհեստական բանականության և իրավական բնագավառի միջև կապն էր, դրա անհրաժեշտությունն ու միջազգային պրակտիկան:

 

 

 

Հետաքրքրաշարժ վիճակագրական պաշտոնական տվյալներ ներկայացրեց Քրեական իրավունքի ամբիոնի դոցենտ Աննա Մարգարյանը, ով հանգամանալից անդրադարձ կատարեց ՀՀ-ում հանցագործությունների, մասնավորապես անչափահասների շեղվող վարքագծի բնութագրերին:

 

Հավելենք, որ գիտաժողովի ընթացքում ներկայացված զեկուցումները գիտական հոդվածների տեսքով տեղ կգտնեն ֆակուլտետի գիտական ժողովածուում, որտեղ տպագրվելու համար հայտ են ներկայացրել շուրջ 21 մասնագետներ: 

Երիտասարդ գիտնականներին ողջունեցին և արդյունավետ աշխատանքային օր մաղթեցին ֆակուլտետի պրոֆեսորադասախոսական կազմի ներկայացուցիչները՝ ի դեմս դեկան Գագիկ Ղազինյանի:

 

«Ասպիրանտների և հայցորդների տարեկան գիտական նստաշրջանը երիտասարդ գիտնականներին ատենախոսության նախապաշտպանության փուլում հնարավորություն է տալիս ֆակուլտետի գիտական հանրությանը ներկայացնելու հետազոտական աշխատանքը: Ընթացքում նրանք հղկում են գիտական խոսքը, ձեռք բերում աշխատանքը ճիշտ ներկայացնելու և դասախոսների սուր հարցադրումներին պատասխանելու հմտություններ»,- ասում է Իրավագիտության ֆակուլտետի սահմանադրական իրավունքի ամբիոնի վարիչ Գևորգ Դանիելյանը:

 

Դեկտեմբերի 7-ին իրենց հետազոտական աշխատանքներն ու վերլուծությունները ներկայացրին Պետության և իրավունքի տեսության ու պատմության, Եվրոպական միջազգային իրավունքի, Քաղաքացիական իրավունքի և Քաղաքացիական դատավարության ամբիոնների ասպիրանտներն ու հայցորդները:

 

Պետության և իրավունքի տեսության ու պատմության ամբիոնի ասպիրանտ Հայկ Հարությունյանի զեկուցումը վերաբերում էր ՀՀ սահմանադրական բարեփոխումների լույսի ներքո տեղի ունեցած պետական կառավարման ձևի էվոլյուցիային:

 

Բանախոսը հանգամանալից ուսումնասիրել էր սահմանադրական դաշտում կատարված բոլոր փոփոխություններն ու դրա ազդեցությունը պետության կառավարման ձևի վրա, ինչն էլ վերջինիս թույլ տվեց հեշտությամբ պատասխանել դասախոսների կողմից հնչեցված մի շարք հարցերի: 

 

Եվրոպական միջազգային իրավունքի ասպիրանտ Նազելի Թովմասյանն էլ ներկայացրեց «Ներդրումների հասկացությունը միջազգային իրավունքում» թեմայով զեկուցում, որտեղ անդրադարձ կար միջազգային իրավական դաշտում ներդրումների հասկացության և դրանց պաշտպանության սկզբունքներին, ինչպես նաև զուգահեռներ էր անցկացված մարդու իրավունքների ոլորտի հետ:

 

Դեկտեմբերի 8-ին էլ զեկուցումներով հանդես եկան Սահմանադրական իրավունքի, Քրեական իրավունքի, Քրեական դատավարության և կրիմինալիստիկայի ամբիոնների հայցորդներն ու ասպիրանտները, ինչպես նաև Արցախի պետական համալսարանի (ԱրՊՀ) պատմության և իրավագիտության ֆակուլտետի իրավունքի ամբիոնի երկու երիտասարդ հետազոտող:

 

 

 

«Այս տարի ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետի և Արցախի պետական համալսարանի միջև կնքվել է համագործակցության հուշագիր, որը նպատակ ունի նպաստել ԱրՊՀ-ում իրավաբանական կրթության կատարելագործմանը: Ուստի ողջունելի է, որ այսօր մեր երիտասարդ գիտնականների հետ իրենց հետազոտությունները կներկայացնեն նաև արցախցի հայցորդները և ասպիրանտները: Սա վկայում է, որ հուշագիրը գործում է: Վստահաբար կարող եմ նշել, որ համագործակցությունը շարունակական և արդյունավետ կլինի»,- նշեց Գագիկ Ղազինյանը և հավելեց, որ համագործակցության շրջանակում ԱրՊՀ իրավունքի ամբիոնի մի շարք դասախոսներ կմասնակցեն նաև դեկտեմբերի 12-ին կայանալիք ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետի պրոֆեսորադասախոսական կազմի տարեկան գիտաժողովին:

Այն կազմակերվել էր Հայ բանասիրության ֆակուլտետի հայոց լեզվի պատմության և հայոց լեզվի ամբիոնների կողմից:

 

Ողջույնի խոսքով հանդես եկավ Նաթան արքեպիսկոպոս Հովհաննիսյանը, ով բարի երթ մաղթեց գիտաժողովին:

 

«Այսօր այստեղ գտնվելն ինձ համար մեծագույն հաճույք է: Նախ ուզում եմ Ձեզ փոխանցել Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի, մասնավորապես Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի հայրապետական օրհնությունը: 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին ունեցանք մտավորականներ, որոնք անցան եկեղեցական կրթության միջով և նրանց շնորհիվ ունեցանք մեծ ձեռքբերումներ գրականագիտության, գրականության պատմության և այլ ասպարեզներում: Մեզ համար կան անուններ, որոնք անկարելի է երբևէ մոռանալ, և այդ անուններից մեկն էլ Մանուկ Աբեղյանինն է»,- ասաց Նաթան արքեպիսկոպոս Հովհաննիսյանը:

 

Հայ բանասիրության ֆակուլտետի հայոց լեզվի պատմության ամբիոնի վարիչ Աննա Աբաջյանը ԵՊՀ ռեկտոր Արամ Սիմոնյանի անունից ողջունեց ներկաներին:

 

«Անգնահատելի է Աբեղյանի գիտական բեղմնավոր վաստակը հայագիտության զարգացման մեջ: Ականավոր գիտնականը արգասաբեր գործունեություն է ծավալել հայագիտության գրեթե բոլոր բնագավառներում՝ միջնադարյան քնարերգություն, առասպելաբանություն, ժողովրդական վիպասանություն ու էպոս, տաղաչափություն և այլն: Նրա լեզվաբանական աշխատությունները մնայուն ու կոթողային գործեր են, իսկ հայոց լեզվի տեսությունը՝ հայերենի բոլոր մակարդակների մասին երբևէ ստեղծված դասական անփոխարինելի աշխատություն»,- ասված էր ռեկտոր Արամ Սիմոնյանի ողջույնի խոսքում:

 

Ներկաներին ողջույնի խոսք հղեց նաև Մանուկ Աբեղյանի թոռնուհին՝ բան. գիտ. թեկնածու, դոցենտ Հասմիկ Աբեղյանը: Նա ներկայացրեց իր հուշերը պապի մասին և շնորհակալություն հայտնեց ԵՊՀ ղեկավարությանը, Հայոց լեզվի պատմության և Հայոց լեզվի ամբիոններին՝ գիտաժողովը կազմակերպելու համար:

 

«Երջանիկ եմ, որ պապս իր գիտական վաստակի շնորհիվ մինչ օրս գնահատվում է ըստ արժանվույն: Համոզված եմ նաև, որ գալիք սերունդները նույնպես կհիշեն և շատ բան կսովորեն նրանից»,- նշեց Հասմիկ Աբեղյանը:

 

Գիտաժողովին զեկուցումներով հանդես եկան 14 մասնակիցներ ԵՊՀ-ից, ՀՀ ԳԱԱ լեզվի և գրականության ինստիտուտներից, Վանաձորի պետական համալսարանից: «Աբեղյանական արդի ուղղագրության անհիմն քննադատությունները» թեմայով զեկուցմամբ հանդես եկավ Աննա Աբաջյանը:

 

«Ուղղագրության փոփոխման հարց կարող է առաջանալ միայն այն դեպքում, երբ այն համապատասխանի տվյալ լեզվի հնչյունական համակարգին: Հայերենի գործող ուղղագրության մեջ հմտորեն միահյուսված են հնչյունական ու ավանդական սկզբունքները: Դրանք միանգամայն համապատասխանում են արդի գրական արևելահայերենի ոգուն ու էությանը: Առաջարկում եմ «Լեզվի մասին» օրենքում հստակ ձևակերպել, որ գործող ուղղագրությունը պարտադիր է բոլոր հայերի համար: Արդի արևելահայերենի ուղղագրությունը փոխելու փորձերն անիմաստ են, անարդյունավետ, հակապատմական, վտանգավոր ու կործանարար բոլոր առումներով»,- իր ելույթում ասաց Աննա Աբաջյանը:

 

Գիտաժողովի ընթացքում ներկաներն իրենց հարցերն էին ուղղում զեկուցողներին: